فن بازار ملی ایران

فن‌بازار به ‌معنای بازار فناوری، یعنی محلی برای مبادلات فناوري است. همانطور كه بازار مسكن محل مبادله مسكن است و بنگاه‌های معاملات مسكن واسطه‌های اطلاعاتی و حقوقی معامله مسكن هستند، در بازار فناوری نیز فن‌بازارها نقش واسطه‌ای برای رساندن اطلاعات فناوري به «عرضه‌كنندگان»، «متقاضیان»، «كارآفرینان» و «سرمایه‌گذاران» را دارند. درضمن به ارائه‌ مشاوره در خصوص مراحل انتقال فناوري می‌پردازند.

تولد فن‌بازارها به بيش از دو دهه قبل (اواخر دهه ۷۰ ميلادي) و كشورهای شرق آسیا بر می‌گردد. كشورهایی چون «ژاپن»، «چین» و «هنگ‌كنگ» كه خود تولیدكننده فناوري نبودند و بیشتر از استراتژی انتقال فناوري استفاده می‌كردند، برای سامان‌دهی جریان انتقال فناوري در كشورشان، اقدام به ایجاد ساختارهایی كردند كه بعدها به‌نام Technomarket یا Technomart معروف شدند.

نمونه‌ای از مهمترین فن‌بازارها درحال حاضر عبارتند از:

  • فن‌‌بازار آسیا و اقیانوسیه APCTT؛ مستقر در دهلی‌نو
  •  فن‌بازارYet2؛ در آمریكا
  • شبكه نوآوري اروپا (IRC)

WorldWide TechMart

ظرایف موجود در انتقال فناوري، لزوم ایجاد مكانيسم اطلاع‌رسانی صحیح، همچنين مشاوره ساختارمند و ايجاد بستري براي استانداردسازی مبادلات را بوجود آورد که این نقش توسط فن‌بازارها ایفا می‌شود. در اصل فن‌بازار در نقش یک واسطه‌ی حرفه‌ای در سطوح مختلف در کنار عرضه‌کنندگان (دانشگاه‌ها، پژوهش‌گاه‌ها و واحدهای تحقیق و توسعه‌ی صنایع) و متقاضیان فناوري (صنایع بزرگ، بنگاه‌های اقتصادی کوچک و متوسط، سرمایه‌گذاران و حتی دانشگاه‌ها) خواهد بود. با این تعریف می‌توان گفت فن‌بازار در اصل یک بنگاه تخصصی معاملات فناوري است. در این بازار، فروشندگان فناوري فرصت می‌یابند تا ایده‌ها و فناوري‌های خود را به معرض نمایش گذاشته و برای آن‌ها اقدام به بازاریابی نمایند. از طرفی این امكان نیز وجود دارد كه متقاضیان فناوري نیز تقاضاهای خود را مطرح نموده و به این صورت قدرت انتخاب بالاتری در بین گزینه‌ها داشته باشد.

فن بازارها به سه دسته كلی تقسیم می‌شوند:

  1.  فن‌بازار اطلاعات: در فن‌بازار اطلاعات، تنها اطلاعات فناوري به مخاطبان عرضه می‌شود. در واقع همان‌طور كه وقتی به یك بنگاه معاملات مسكن مراجعه می‌كنید، اطلاعات كاملی در مورد مسكن قابل خرید یا فروش با تمام ویژگی‌هایش می‌بابید، در فن‌بازار اطلاعات هم می‌توانید از فناوري‌های قابل خرید و فروش مطلع شوید.
  2.  فن‌بازار انتقال فناوري: این گونه فن‌بازارها به طرفین معامله انتقال فناوري مشاوره‌های فنی، حقوقی و بازار می‌دهند تا به بهترین شكل منافع طرفین تامین شود.
  3.  فن‌بازار تركیبی: كه هر دو وظیفه بالا را هم‌زمان انجام می‌دهد.

شبكه فن‌بازار ملي ايران

دانش، فناوري و نوآوري، بزرگترين ثروت كشورها در دنياي امروز محسوب مي‌شوند. درآمد حاصل از فروش منابع اوليه مانند نفت با درآمد حاصل از ارزش‌افزوده ناشي از توليد و ارائه خدمات در حوزه‌هاي فناوري، قابل مقايسه نيست. بسياري از كشورهاي دنيا بدون داشتن منابع مواد اوليه و انرژي، با تكيه بر دانش‌فني به كشورهايي ثروتمند و صنعتي تبديل شده‌اند. فرآيند توسعه اقتصادي دانش محور نيازمند زيرساخت‌هايي براي تجاري‌سازي يافته‌هاي پژوهشي و تسهيل مبادلات و انتقال صحيح فناوري است. يكي از ابزارهايي كه براي تسهيل فعاليت‌هاي توسعه فناوري، شفاف‌سازي و تقويت بازار فناوري در دنيا مورد استفاده قرار مي‌گيرد، فن‌بازارها مي‌باشند. فن‌بازارها همچنين تلاش مي‌كنند به ايجاد و يا فعال‌تر شدن بخش‌هاي مختلف درگير با مقوله تجاري‌سازي، مبادله و توسعه فناوري كمك كنند.

با گسترش روزافزون اهميت فن‌بازارها در دنيا به‌عنوان يك ابزار قدرتمند توسعه و تبادل فناوري، ايده ايجاد فن‌بازار در كشور در سال ۱۳۸۱ شكل گرفت. با توجه به عدم ‌وجود تجربه مشابه در داخل كشور، فاز مطالعاتي فن‌بازار ملي ايران در همان سال در مجموعه پارك فناوري پرديس آغاز شد و مدل مناسب براي پياده‌سازي در ايران با توجه به شرايط و زيرساخت‌هاي موجود در كشور در سال۱۳۸۳ استخراج گرديد.

شبكه فن‌بازار ملي ايران به‌عنوان تنها مرجع اطلاعات فناوري كشور، تحت نظارت پارك فناوري پرديس، با هدف رفع نيازهاي اطلاعاتي افرادي كه با مقوله تجاري‌سازي دانش فني و مبادلة آن سروكار دارند و نيز كمك به رفع مشكلات تجاري‌سازي نوآوري‌ها تأسيس گرديده است. پيرو ابلاغ ماده واحده «تعيين و احصاء فعاليت‌هاي مربوط به اقدام‌هاي ملي راهبرد كلان ۱ و ۳ نقشه جامع علمي كشور» توسط شورايعالي انقلاب فرهنگي به معاونت علمي و فناوري رياست‌جمهور (سال۱۳۹۱)، معاونت مسؤوليت اجراي بند ۲ ماده واحده مذكور را به پارك فناوري پرديس (متولي شبكه فن‌بازار ملي ايران) تفويض نمود. بر اين اساس، پارك فناوري پرديس از طريق ساختار شبكه فن‌بازار ملي ايران، مسؤوليت ساماندهي فن‌بازارهاي عمومي كشور و ايجاد فن‌بازارهاي تخصصي در حوزه‌هاي مهم و اولويت دار كشور را برعهده دارد.

سامانه شبكه فن‌بازار ملي ايران

سامانه شبكه فن‌بازار ملي ايران، در بهمن‌ماه ۱۳۸۷ به‌دست معاون وقت علمي و فناوري رييس‌جمهور به‌صورت رسمي افتتاح شد. سامانه شبكه فن‌بازار ملي ايران كه از طريق آدرس: www.techmart.ir قابل دسترسي است، مشتمل بر ‌بانك اطلاعاتي پيشنهاد فناوري، تقاضاي فناوري، محصولات فناورانه، متخصصين و خدمات تخصصي فناوري بوده و بصورت روزانه بروزرساني مي‌شود.

برنامه‌هاي ملي 

مهمترين ويژگيها و برنامه‌هاي شبكه فن‌بازار ملي ايران شامل موارد ذيل است:

  1. توسعه زيرساخت پرتال شبكه فن‌بازار ملي؛ اين امر با سرمايه‌گذاري و پايش منظم اطلاعات در قالب‌هاي اشاره‌شده در حال اجرا مي‌باشد.
  2. توسعه فن‌بازارهاي منطقه‌اي/ تخصصي/ دانشگاهي؛
  •  فن‌بازارهاي منطقه‌اي عهده‌دار مأموريت فن‌بازار ملي در حوزه جغرافيايي منحصر به استانهاي كشور بوده و شركتهاي دانش بنيان، شهركهاي صنعتي و ساير نهادهاي مرتبط با علم و فناوري را در سطح استان پوشش مي‌دهند. وظيفه اين فن‌بازارها، گردآوري و مديريت اطلاعات مرتبط با دستاوردها و نيازهاي فناوري منطقه، با هدف تعريف همكاري از طريق اشتراك اين اطلاعات در سطح منطقه و با ساير مناطق كشور است.
  •  فن‌بازارهاي تخصصي بازوي تخصصي فن‌بازار ملي هستند كه در حوزه يك فناوري خاص و مشخص به‌نمايندگي فن‌بازار‌ ملي فعاليت خواهند داشت. به‌دليل تخصصي شدن تبادلات فناوري و دانش فني در بسياري از حوزه‌ها، متمركز شدن همزمان در تمام حوزه‌هاي فناوري عملاً غيرممكن است، در نتيجه با داير نمودن فن‌بازارهاي تخصصي، پوشش و ساماندهي حوزه‌هاي مختلف فناوري به‌صورت تخصصي و دقيق و در تماس و تعامل نزديك با شركت‌هاي اين حوزه‌ها صورت مي‌گيرد. شكل‌گيري اين فن‌بازارها عمدتاً با محوريت ستادهاي توسعه فناوري‌هاي راهبردي رياست جمهوري، پژوهشگاه‌ها، انجمن‌ها و اتحاديه‌هاي صنفي، سنديكاهاي تخصصي، صنايع مادر و صنايع بزرگ و مراكزي از اين دست خواهد بود.
  • فن‌بازارهاي دانشگاهي بر دستاوردهاي علمي، فناوري و معرفي متخصصين دانشگاهي در زمنيه‌هاي مختلف تمركز داشته و با همكاري دانشگاه هاي برتر كشور، ايجاد و راهبري ميشوند.
  1. شبكه گسترده بين‌المللي؛
  • در حال حاضر تعاملات و همكاريهاي بينالمللي گسترده‌اي با مراكز انتقال فناوري كشورهاي مختلفي چون بلاروس، چين، هندوستان، روسيه، اوكراين، كره جنوبي و نهادهاي مرتبط بين‌المللي و همچنين دفاتر وابستگي همكاري‌هاي فناوري ايران در خارج از كشور وجود دارد.

خدمات تخصصي در حوزه فناوري؛

  • در حال حاضر امكان ارائه خدمات مشتمل بر: خدمات تأمين مالي پروژه‌هاي فناور، حقوق مالكيت معنوي، سرمايه‌گذاري خارجي، توسعه كسب‌وكار داخلي، مطالعات اقتصادي و فني و … از طريق «مركز تجاريسازي و خدمات فناوري» وجود دارد.
  1. نشستهاي تخصصي با محوريت انتقال فناوري؛
  • اين نشست‌ها با حضور شركتها و مراكز خارجي فعال در زمينه فناوري‌هاي خاص برگزار مي‌گردد و محوريت آن معرفي فناوري‌ها در راستاي تعريف همكاري و توسعه بازار آنهاست.
  1. برگزاري تورهاي فناوري؛
  • اين برنامه به منظور حمايت از شركتهاي دانش‌بنيان براي بازديد از نمايشگاه‌هاي هاي-تك خارجي و ايجاد زمينه مذاكره براي انتقال تجربيات و دانش فني بين شركتهاي ايراني و خارجي انجام مي‌گيرد. نيازهاي فناورانه شركتهاي داخلي در طراحي و هدفگذاري اين تورها كاملا نقش دارد.
  1. لوح فشرده نمايشگاه مجازي فناوريهاي كشور؛
  • معرفي و درج اطلاعات محصولات، و شركتهاي فعال در حوزه فناوري‌هاي جديد در «لوح فشرده نمايشگاه مجازي فناوريهاي كشور» كه بصورت دوسالانه منتشر مي‌شود و به‌صورت گسترده در سطح داخل و خارج از كشور و با همكاري سفارتخانه‌‌هاي ايران در خارج از كشور و سفارتخانه‌هاي ديگر كشورها در ايران، توزيع مي‌گردد.
  1. همكاري در راه‌اندازي بورس دارايي فكري (بورس ايده) و بورس شركت‌هاي دانش‌بنيان؛
  • بر اساس بند «د» ماده ۱۷ قانون برنامه پنجم توسعه كشور و به استناد راهبردهاي كلان ۱ و ۳ نقشه جامع علمي كشور، مصوب شوراي‌عالي انقلاب فرهنگي در ارتباط با ايجاد بازار بورس شركت‌ها و مؤسسات دانش‌بنيان و حمايت از ورود سهام آنها به اين بازار و نيز با استناد به بند ۲ ماده واحده ابلاغي از سوي شورا درخصوص ايجاد بازار فرابورس شركتهاي دانش‌بنيان، اقداماتي با همكاري سازمان بورس و اوراق بهادار، شركت فرابورس ايران و اداره كل مالكيت صنعتي سازمان ثبت اسناد و املاك كشور برنامه ريزي شده كه هم‌اكنون مراحل نهايي خود را طي مي‌نمايد. اين طرح ظرفيت بسيار مناسبي را براي داد و ستد دارايي‌هاي فكري فراهم نموده و اعتماد‌سازي لازم از طريق سازوكار بورس صورت مي‌گيرد. در گام نخست اجراي طرح، گواهي‌هاي ثبت اختراع و مجوزهاي صنعتي اعم از تاسيس و بهره‌برداري قابل دادوستد خواهند بود.

از جمله دستاوردهايي را كه اين طرح مي‌تواند داشته باشد:

  • كمك به شناسايي و معرفي اختراعاتي كه پتانسيل مناسبي براي تجاري‌سازي دارند.
  • تهيه اسناد پشتيبان اختراعات از جمله طرح‌تجاري و ارزشگذاري كه كمك زيادي به غربال اختراعات مناسب مي‌نمايد.
  • تسريع روند تجاري‌سازي اختراعات با تأمين سرمايه لازم از طريق فرآيندي استاندارد و يكپارچه.
  • جذب سرمايه‌گذاران كشور به حوزه دانش‌بنيان و كشف سرمايه‌هاي ريسك‌پذير دولتي و غيردولتي.
  • هم‌افزايي متخصصان و مخترعين كشور در راستاي توسعه محصولات و فناوري‌هاي جديد با توجه به حضور متخصصين در بازار سوم فرابورس.

برنامه‌هاي بین المللی

  • شبكه تبادل و انتقال فناوري دي‌هشت
  • نمايشگاه بين‌المللي فناوري‌هاي پيشرفته
  • جايزه علمي فناوري پيامبر اعظم (ص)

شبكه تبادل و انتقال فناوري دي‌هشت

پارك فناوري پرديس در راستاي توسعه همكاري‌هاي بين‌المللي، پيگيري ايجاد شبكه و بستري براي توسعه تعاملات فناوري بين هشت كشور عضو D8 را در دستور كار قرار داد كه پيرو برگزاري سومين اجلاس وزراي صنعت و هفتمين اجلاس كارشناسان ارشد گروه دي‌هشت از ۱۶ الي ۱۹ مهرماه سال‌ ۱۳۹۱ در شهر داكاي كشور بنگلادش، طرح پيشنهادي شبكه تبادل و انتقال فناوري دي‌هشت Technology Transfer and Exchange Network -TTEN) به‌تصويب وزراي صنعت اين گروه رسيد.

بر اساس اين مصوبه، پارك فناوري پرديس به‌نمايندگي از ج.ا. ايران، تأمين زيرساخت ايجاد اين شبكه را عهده‌دار شده است و پورتال آن (www.d8tten.org) را راه‌اندازي كرده است.

شبكه تبادل و انتقال فناوري دي‌هشت شامل شبكه اطلاعاتي و مبادلاتي ميان هشت كشور عضو است كه دربر‌گيرنده كاركردهاي فن‌بازار است و با مأموريت ظرفيت‌سازي و اطلاع‌رساني دستاوردهاي فناوري محصولات و نيازهاي صنعتي كشورهاي عضو، ساماندهي مبادلات فناوري، همگرائي و هم‌افزائي كشورهاي عضو گروه در اين حوزه داير شده است.

D8 TechMart

اهداف شبكه تبادل و انتقال فناوري دي‌هشت

  • اتصال يا ايجاد بانك‌هاي اطلاعات فناوري، محصولات و خدمات فناورانه و نيازهاي صنعتي كشورهاي عضو بصورت يكپارچه و مبتني بر بستر اينترنت به يكديگر با هدف فرصت‌زائي و هم‌افزائي و ظرفيت‌سازي در حوزه فناوري كشورهاي عضو
  • زمينه‌سازي و برنامه‌ريزي براي تجاري‌سازي ايده‌ها و تحقيقات فناورانه كشورهاي عضو گروه دي‌هشت
  • فرصت معرفي محصولات و خدمات به هر يك از اعضاي گروه در ساير كشورهاي عضو و در حوزه‌هاي مرتبط با هريك از كشورهاي عضو از طريق ايجاد ارتباط و همكاري‌هاي چندجانبه
  • بهره‌مندي كشورهاي عضو گروه دي‌هشت از فرصت‌هايي كه هر يك از كشورهاي عضو در زمينه انتقال و تجاري‌سازي فناوري از آن بهره‌مند است.
  • ايجاد زمينه‌هاي مناسب براي تشكيل شبكه مبادلات فناوري و محصولات فناورانه ميان هشت كشور با بازارهاي منطقه‌اي و جهاني
  • ايجاد فرصت براي همگرائي و هم‌افزائي ميان شركت‌هاي فناور كشورهاي عضو به‌منظور ورود به عرصه رقابتي جهاني
  • ايجاد فرصت جذب سرمايه‌گذاري خارجي و تأمين مالي در حوزه فناوري و محصولات و تقويت توانمندي هر يك از كشورها در حوزه تجاري‌سازي
  • برگزاري نمايشگاه‌هاي مشترك فناوري، نشست‌ها و جشنواره‌هاي فناوري با هدف همكاري شركت‌ها و موسسات كشورهاي عضو

شبكه تبادل و انتقال تكنولوژي گروه دي‌هشت، شامل بخش‌هاي زير مي‌باشد :

  • شوراي عالي شبكه تبادل و انتقال تكنولوژي دي‌هشت
  • دبيرخانه
  • پرتال نرم‌افزاري و بانك‌هاي اطلاعاتي
  • نمايندگان كشورهاي عضو (Focal Points)

لیزینگ

صندوق نوآوری و شکوفایی با همکاری فن بازار ملی ایران طرح “توسعه بازار فناوری” را به منظور ایجاد بازارهای جدید و توسعه بازارهای فعلی محصولات شرکت های دانش بنیان سراسر کشور اجرا می نماید. بر اساس این طرح، کلیه شرکت های دانش بنیان تایید صلاحیت شده می توانند به منظور افزایش فروش و توسعه بازار محصولات خود از خدمات صندوق نوآوری و شکوفایی در قالب تسهیلات لیزینگ استفاده نمایند.

نظرات و تجربیات خود را با دیگران به اشتراک بگذارید.

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. موارد ضروری با علامت * مشخص شده است.

دانش بنیان 24